/** * @package Joomla.Platform * @subpackage Utilities * * @copyright Copyright (C) 2005 - 2014 Open Source Matters, Inc. All rights reserved. * @license GNU General Public License version 2 or later; see LICENSE */ defined('JPATH_PLATFORM') or die; /** * JDate is a class that stores a date and provides logic to manipulate * and render that date in a variety of formats. * * @package Joomla.Platform * @subpackage Utilities * @since 11.1 */ class el_GRDate extends DateTime { const DAY_ABBR = "\x021\x03"; const DAY_NAME = "\x022\x03"; const MONTH_ABBR = "\x023\x03"; const MONTH_NAME = "\x024\x03"; /** * The format string to be applied when using the __toString() magic method. * * @var string * @since 11.1 */ public static $format = 'Y-m-d H:i:s'; /** * Placeholder for a DateTimeZone object with GMT as the time zone. * * @var object * @since 11.1 */ protected static $gmt; /** * Placeholder for a DateTimeZone object with the default server * time zone as the time zone. * * @var object * @since 11.1 */ protected static $stz; /** * An array of offsets and time zone strings representing the available * options from Joomla! CMS 1.5 and below. * * @deprecated 12.1 * * @var array * @since 11.1 */ protected static $offsets = array('-12' => 'Etc/GMT-12', '-11' => 'Pacific/Midway', '-10' => 'Pacific/Honolulu', '-9.5' => 'Pacific/Marquesas', '-9' => 'US/Alaska', '-8' => 'US/Pacific', '-7' => 'US/Mountain', '-6' => 'US/Central', '-5' => 'US/Eastern', '-4.5' => 'America/Caracas', '-4' => 'America/Barbados', '-3.5' => 'Canada/Newfoundland', '-3' => 'America/Buenos_Aires', '-2' => 'Atlantic/South_Georgia', '-1' => 'Atlantic/Azores', '0' => 'Europe/London', '1' => 'Europe/Amsterdam', '2' => 'Europe/Istanbul', '3' => 'Asia/Riyadh', '3.5' => 'Asia/Tehran', '4' => 'Asia/Muscat', '4.5' => 'Asia/Kabul', '5' => 'Asia/Karachi', '5.5' => 'Asia/Calcutta', '5.75' => 'Asia/Katmandu', '6' => 'Asia/Dhaka', '6.5' => 'Indian/Cocos', '7' => 'Asia/Bangkok', '8' => 'Australia/Perth', '8.75' => 'Australia/West', '9' => 'Asia/Tokyo', '9.5' => 'Australia/Adelaide', '10' => 'Australia/Brisbane', '10.5' => 'Australia/Lord_Howe', '11' => 'Pacific/Kosrae', '11.5' => 'Pacific/Norfolk', '12' => 'Pacific/Auckland', '12.75' => 'Pacific/Chatham', '13' => 'Pacific/Tongatapu', '14' => 'Pacific/Kiritimati'); /** * The DateTimeZone object for usage in rending dates as strings. * * @var object * @since 11.1 */ protected $_tz; /** * Constructor. * * @param string $date String in a format accepted by strtotime(), defaults to "now". * @param mixed $tz Time zone to be used for the date. * * @since 11.1 * * @throws JException */ public function __construct($date = 'now', $tz = null) { // Create the base GMT and server time zone objects. if (empty(self::$gmt) || empty(self::$stz)) { self::$gmt = new DateTimeZone('GMT'); self::$stz = new DateTimeZone(@date_default_timezone_get()); } // If the time zone object is not set, attempt to build it. if (!($tz instanceof DateTimeZone)) { if ($tz === null) { $tz = self::$gmt; } elseif (is_numeric($tz)) { // Translate from offset. $tz = new DateTimeZone(self::$offsets[(string) $tz]); } elseif (is_string($tz)) { $tz = new DateTimeZone($tz); } } // If the date is numeric assume a unix timestamp and convert it. date_default_timezone_set('UTC'); $date = is_numeric($date) ? date('c', $date) : $date; // Call the DateTime constructor. parent::__construct($date, $tz); // reset the timezone for 3rd party libraries/extension that does not use JDate date_default_timezone_set(self::$stz->getName()); // Set the timezone object for access later. $this->_tz = $tz; } /** * Magic method to access properties of the date given by class to the format method. * * @param string $name The name of the property. * * @return mixed A value if the property name is valid, null otherwise. * * @since 11.1 */ public function __get($name) { $value = null; switch ($name) { case 'daysinmonth': $value = $this->format('t', true); break; case 'dayofweek': $value = $this->format('N', true); break; case 'dayofyear': $value = $this->format('z', true); break; case 'isleapyear': $value = (boolean) $this->format('L', true); break; case 'day': $value = $this->format('d', true); break; case 'hour': $value = $this->format('H', true); break; case 'minute': $value = $this->format('i', true); break; case 'second': $value = $this->format('s', true); break; case 'month': $value = $this->format('m', true); break; case 'ordinal': $value = $this->format('S', true); break; case 'week': $value = $this->format('W', true); break; case 'year': $value = $this->format('Y', true); break; default: $trace = debug_backtrace(); trigger_error( 'Undefined property via __get(): ' . $name . ' in ' . $trace[0]['file'] . ' on line ' . $trace[0]['line'], E_USER_NOTICE ); } return $value; } /** * Magic method to render the date object in the format specified in the public * static member JDate::$format. * * @return string The date as a formatted string. * * @since 11.1 */ public function __toString() { return (string) parent::format(self::$format); } /** * Proxy for new JDate(). * * @param string $date String in a format accepted by strtotime(), defaults to "now". * @param mixed $tz Time zone to be used for the date. * * @return JDate * * @since 11.3 * @throws JException */ public static function getInstance($date = 'now', $tz = null) { return new JDate($date, $tz); } /** * Translates day of week number to a string. * * @param integer $day The numeric day of the week. * @param boolean $abbr Return the abbreviated day string? * * @return string The day of the week. * * @since 11.1 */ public function dayToString($day, $abbr = false) { switch ($day) { case 0: return $abbr ? JText::_('SUN') : JText::_('SUNDAY'); case 1: return $abbr ? JText::_('MON') : JText::_('MONDAY'); case 2: return $abbr ? JText::_('TUE') : JText::_('TUESDAY'); case 3: return $abbr ? JText::_('WED') : JText::_('WEDNESDAY'); case 4: return $abbr ? JText::_('THU') : JText::_('THURSDAY'); case 5: return $abbr ? JText::_('FRI') : JText::_('FRIDAY'); case 6: return $abbr ? JText::_('SAT') : JText::_('SATURDAY'); } } /** * Gets the date as a formatted string in a local calendar. * * @param string $format The date format specification string (see {@link PHP_MANUAL#date}) * @param boolean $local True to return the date string in the local time zone, false to return it in GMT. * @param boolean $translate True to translate localised strings * * @return string The date string in the specified format format. * * @since 11.1 */ public function calendar($format, $local = false, $translate = true) { return $this->format($format, $local, $translate); } /** * Gets the date as a formatted string. * * @param string $format The date format specification string (see {@link PHP_MANUAL#date}) * @param boolean $local True to return the date string in the local time zone, false to return it in GMT. * @param boolean $translate True to translate localised strings * * @return string The date string in the specified format format. * * @since 11.1 */ public function format($format, $local = false, $translate = true) { if ($translate) { // Do string replacements for date format options that can be translated. $format = preg_replace('/(^|[^\\\])D/', "\\1" . self::DAY_ABBR, $format); $format = preg_replace('/(^|[^\\\])l/', "\\1" . self::DAY_NAME, $format); $format = preg_replace('/(^|[^\\\])M/', "\\1" . self::MONTH_ABBR, $format); $format = preg_replace('/(^|[^\\\])F/', "\\1" . self::MONTH_NAME, $format); } // If the returned time should not be local use GMT. if ($local == false) { parent::setTimezone(self::$gmt); } // Format the date. $return = parent::format($format); if ($translate) { // Manually modify the month and day strings in the formatted time. if (strpos($return, self::DAY_ABBR) !== false) { $return = str_replace(self::DAY_ABBR, $this->dayToString(parent::format('w'), true), $return); } if (strpos($return, self::DAY_NAME) !== false) { $return = str_replace(self::DAY_NAME, $this->dayToString(parent::format('w')), $return); } if (strpos($return, self::MONTH_ABBR) !== false) { $return = str_replace(self::MONTH_ABBR, $this->monthToString(parent::format('n'), true), $return); } if (strpos($return, self::MONTH_NAME) !== false) { $return = str_replace(self::MONTH_NAME, $this->monthToString(parent::format('n')), $return); } } if ($local == false) { parent::setTimezone($this->_tz); } if(preg_match("/d|j/", $format)){$orig_months = array("άριος", "άρτιος", "ίλιος", "άιος", "ύνιος", "ύλιος", "ύγουστος", "έμβριος", "ώβριος");$new_months = array("αρίου", "αρτίου", "ιλίου", "αΐου", "υνίου", "υλίου", "υγούστου", "εμβρίου", "ωβρίου");for ($i = 0; $i < count($orig_months); $i++) $return = str_replace($orig_months[$i], $new_months[$i], $return);}return $return; } /** * Get the time offset from GMT in hours or seconds. * * @param boolean $hours True to return the value in hours. * * @return float The time offset from GMT either in hours or in seconds. * * @since 11.1 */ public function getOffsetFromGMT($hours = false) { return (float) $hours ? ($this->_tz->getOffset($this) / 3600) : $this->_tz->getOffset($this); } /** * Translates month number to a string. * * @param integer $month The numeric month of the year. * @param boolean $abbr If true, return the abbreviated month string * * @return string The month of the year. * * @since 11.1 */ public function monthToString($month, $abbr = false) { switch ($month) { case 1: return $abbr ? JText::_('JANUARY_SHORT') : JText::_('JANUARY'); case 2: return $abbr ? JText::_('FEBRUARY_SHORT') : JText::_('FEBRUARY'); case 3: return $abbr ? JText::_('MARCH_SHORT') : JText::_('MARCH'); case 4: return $abbr ? JText::_('APRIL_SHORT') : JText::_('APRIL'); case 5: return $abbr ? JText::_('MAY_SHORT') : JText::_('MAY'); case 6: return $abbr ? JText::_('JUNE_SHORT') : JText::_('JUNE'); case 7: return $abbr ? JText::_('JULY_SHORT') : JText::_('JULY'); case 8: return $abbr ? JText::_('AUGUST_SHORT') : JText::_('AUGUST'); case 9: return $abbr ? JText::_('SEPTEMBER_SHORT') : JText::_('SEPTEMBER'); case 10: return $abbr ? JText::_('OCTOBER_SHORT') : JText::_('OCTOBER'); case 11: return $abbr ? JText::_('NOVEMBER_SHORT') : JText::_('NOVEMBER'); case 12: return $abbr ? JText::_('DECEMBER_SHORT') : JText::_('DECEMBER'); } } /** * Set the date offset (in hours). * * @param float $offset The offset in hours. * * @return boolean True on success. * * @since 11.1 * * @deprecated 12.1 Use setTimezone instead. */ public function setOffset($offset) { // Deprecation warning. JLog::add('JDate::setOffset() is deprecated.', JLog::WARNING, 'deprecated'); // Only set the timezone if the offset exists. if (isset(self::$offsets[(string) $offset])) { $this->_tz = new DateTimeZone(self::$offsets[(string) $offset]); $this->setTimezone($this->_tz); return true; } return false; } /** * Method to wrap the setTimezone() function and set the internal * time zone object. * * @param object $tz The new DateTimeZone object. * * @return DateTimeZone The old DateTimeZone object. * * @since 11.1 */ public function setTimezone($tz) { $this->_tz = $tz; return parent::setTimezone($tz); } /** * Gets the date in a specific format * * Returns a string formatted according to the given format. Month and weekday names and * other language dependent strings respect the current locale * * @param string $format The date format specification string (see {@link PHP_MANUAL#strftime}) * @param boolean $local True to return the date string in the local time zone, false to return it in GMT. * * @return string The date as a formatted string. * * @deprecated Use JDate::format() instead. * * @deprecated 12.1 Use JDate::format() instead. */ public function toFormat($format = '%Y-%m-%d %H:%M:%S', $local = false) { // Deprecation warning. JLog::add('JDate::toFormat() is deprecated.', JLog::WARNING, 'deprecated'); // Set time zone to GMT as strftime formats according locale setting. date_default_timezone_set('GMT'); // Generate the timestamp. $time = (int) parent::format('U'); // If the returned time should be local add the GMT offset. if ($local) { $time += $this->getOffsetFromGMT(); } // Manually modify the month and day strings in the format. if (strpos($format, '%a') !== false) { $format = str_replace('%a', $this->dayToString(date('w', $time), true), $format); } if (strpos($format, '%A') !== false) { $format = str_replace('%A', $this->dayToString(date('w', $time)), $format); } if (strpos($format, '%b') !== false) { $format = str_replace('%b', $this->monthToString(date('n', $time), true), $format); } if (strpos($format, '%B') !== false) { $format = str_replace('%B', $this->monthToString(date('n', $time)), $format); } // Generate the formatted string. $date = strftime($format, $time); // reset the timezone for 3rd party libraries/extension that does not use JDate date_default_timezone_set(self::$stz->getName()); return $date; } /** * Gets the date as an ISO 8601 string. IETF RFC 3339 defines the ISO 8601 format * and it can be found at the IETF Web site. * * @param boolean $local True to return the date string in the local time zone, false to return it in GMT. * * @return string The date string in ISO 8601 format. * * @link http://www.ietf.org/rfc/rfc3339.txt * @since 11.1 */ public function toISO8601($local = false) { return $this->format(DateTime::RFC3339, $local, false); } /** * Gets the date as an MySQL datetime string. * * @param boolean $local True to return the date string in the local time zone, false to return it in GMT. * * @return string The date string in MySQL datetime format. * * @link http://dev.mysql.com/doc/refman/5.0/en/datetime.html * @since 11.1 * @deprecated 12.1 Use JDate::toSql() */ public function toMySQL($local = false) { JLog::add('JDate::toMySQL() is deprecated. Use JDate::toSql() instead.', JLog::WARNING, 'deprecated'); return $this->format('Y-m-d H:i:s', $local, false); } /** * Gets the date as an SQL datetime string. * * @param boolean $local True to return the date string in the local time zone, false to return it in GMT. * @param JDatabase $dbo The database driver or null to use JFactory::getDbo() * * @return string The date string in SQL datetime format. * * @link http://dev.mysql.com/doc/refman/5.0/en/datetime.html * @since 11.4 */ public function toSql($local = false, JDatabase $dbo = null) { if ($dbo === null) { $dbo = JFactory::getDbo(); } return $this->format($dbo->getDateFormat(), $local, false); } /** * Gets the date as an RFC 822 string. IETF RFC 2822 supercedes RFC 822 and its definition * can be found at the IETF Web site. * * @param boolean $local True to return the date string in the local time zone, false to return it in GMT. * * @return string The date string in RFC 822 format. * * @link http://www.ietf.org/rfc/rfc2822.txt * @since 11.1 */ public function toRFC822($local = false) { return $this->format(DateTime::RFC2822, $local, false); } /** * Gets the date as UNIX time stamp. * * @return integer The date as a UNIX timestamp. * * @since 11.1 */ public function toUnix() { return (int) parent::format('U'); } } Spacetravels.gr - Η Σελήνη. Στοιχεία και Γεωλογία
themes
Top middle
whiteback
user1
'Ηλιος Ερμής Αφροδίτη Γη Άρης Δίας Κρόνος Ουρανός Ποσειδώνας Πλούτων
Csi Pet
 

Η Σελήνη. Στοιχεία και Γεωλογία

moon

Ένα άρθρο για το δορυφόρο της Γης, που περιλαμβάνει ενδιαφέροντα γεωλογικά στοιχεία.

Του Αριστείδη Μπότα

AristarchusΗ Σελήνη είναι ο μοναδικός δορυφόρος μας, με διαδοχικές εναλάσσιμες όψεις. Ένας ασπρόμαυρος ονειρικός κόσμος ηπείρων και θαλάσσιας λάβας, μνημείων των πανίσχυρων δυνάμεων του Διαστήματος με χιλιάδες κρατήρες πρόσκρουσης, ένα ανυπέρβλητο ανάγλυφο βουνών, χαράδρων, λεκανών, ηφαιστείων και γκρεμών, εντυπωσιακής γεωλογικής δραστηριότητας. Μας χαρίζει τις εντυπωσιακές εκλείψεις, τη μέτρηση του Χρόνου, μας προσφέρει τη ρομαντική της συντροφιά και την ελπίδα για εποικισμό στο μέλλον. Βρίσκεται σε μέση απόσταση 384000 χλμ από τη Γη. Η ακτίνα της ειναι 1738 χλμ και είναι ο πέμπτος σε μέγεθος φυσικός δορυφόρος του Ηλιακού Συστήματος.

Σύμφωνα με την επικρατούσα θεωρία δημιουργήθηκε όταν ένα σώμα των διαστάσεων του Άρη χτύπησε τη Γη, πρίν από περίπου 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε μέρος του μανδύα των δύο σωμάτων ενώθηκε και σχημάτισε τη Σελήνη που δέθηκε σε βαρυντική έλξη από τη Γη.
ClaudiusΗ Σελήνη περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό της με την ίδια ταχύτητα με την ταχύτητα περιφοράς της γύρω από τη Γη. Αυτός ο συνδυασμός έχει ως αποτέλεσμα ο δορυφόρος μας να μας δείχνει πάντα το ίδιο πρόσωπο (Σύγχρονη Περιστροφή της Σελήνης). Συμπληρώνει μία περιφορά γύρω από τη Γη σε 27,3 μέρες, αλλά λόγω της περιφοράς και της Γης γύρω από τον Ήλιο στην ουσία φτάνει στην ίδια φάση κάθε 29,5.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό της όψης της Σελήνης είναι ότι από μέρα σε μέρα κατά τη διάρκεια του μηνιαίου κύκλου της γύρω από τη Γη, παρουσιάζει φάσεις. Η φάσεις αυτές καθορίζουν πως ακριβώς εμφανίζεται στον ουρανό και προκύπτουν ως συνδυασμός της ακριβούς θέσης της γύρω από τη Γη και από το τμήμα της που φωτίζεται τη συγκεκριμένη μέρα από τον Ήλιο. Ξεχωρίζουμε τέσσερις φάσεις: α) τη Νέα Σελήνη, β) το Πρώτο Τέταρτο, γ) την Πανσέληνο και δ) το Τελευταίο Τέταρτο.

Ωστόσο οι κινήσεις του δορυφόρου μας λόγω της μικρής κλήσης του άξονα περιστροφής της και της ελαφρώς ελλειψοειδούς περιφοράς της γύρω απο τη Γη με τη διαφορετική γωνιακή ταχύτητα, μας επιτρέπουν να δούμε και πάνω από το 50% της επιφάνειά της που βλέπουμε κατά την Πανσέληνο. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται Λίκνιση της Σελήνης. Έτσι οι παρατηρητές μπορούν κάθε μήνα να εντοπίσουν τα σημεία της Λίκνισης πάνω στο δίσκο της Σελήνης.

Η σχετική θέση Ήλιου Σελήνης εκτός από τις φάσεις καθορίζουν και τις εκλείψεις: α) την έκλειψη Σελήνης όταν η Γη παρεμβάλεται μεταξύ Ήλιου και Σελήνης και ρίχνει τη σκιά της πάνω στη Σελήνη, εξαφανίζοντάς όλο και περισσότερο μέρος της καθώς η ώρα προχωρά και β) την έκλειψη Ηλίου, όταν η Σελήνη παρεμβάλεται μεταξύ Ήλιου και Γης και ρίχνει τη σκιά της πάνω στη Γη. Η μικρή σεληνιακή σκια, δημιουργεί σκιά ίση με μία μικρή ζώνη πάνω στη Γη. Όλες οι περιοχές εντός στης ζώνης της σκιάς, βλέπουν το δίσκο του Ήλιου να καλύπτεται σταδιακά από τη Σελήνη, μέχρι τη στιγμή της ολικής κάλυψής του. Οι εκλείψεις είναι σπάνια και εντυπωσιακά φαινόμενα προκαλώντας το ενδιάφερον της παγκόσμιας επαγγελματικής και ερασιτεχνικής κοινότητας.

Plato 10 3 2014Ο δορυφόρος μας είναι υπευθυνος ακόμα και για το φαινόμενο των Παλιρροιών: της πλημμυρίδας και της άμπωτης, λόγω της έλξης που ασκεί στις θάλασσες της Γης. Ανάλογα με τη φάση της, τη δεδομένη χρονική στιγμή, κάποιες περιοχές έχουν πλημμυρίδες (φούσκωμα, ύψωση της στάθμης της θάλασσας), ενώ κάποιες άλλες άμπωτη (δηλαδή της οπισθοχώρησης των υδάτων στις γήινες θάλασσες). Το φαινόμενο εντίνεται από την θέση του Ήλιου, όταν τα τρία σώματα είναι ευθυγραμμισμένα. Η ίδια έλξη ασκείται και στο φλοιό της Γης, όμως λόγω της συμπαγούς μάζας του, δεν δύναται να παρατηρηθούν αντίστοιχα φαινόμενα.

Η Σελήνη παρατηρήθηκε για πρώτη φορά από το Γαλιλαίο το 1609. Ο Ιούλιος Βερν στο έργο του «Από τη Γη στη Σελήνη» το 1869 τη μνημόνευσε ως τόπο που μπορούμε να ταξιδέψουμε με ένα κανόνι, ενώ ο βουβός κινηματογράφος στην ταινία του Ζορζ Μελιέ «Ταξίδι στη Σελήνη» του 1901, οραματίστηκε ένα πρώτο διαστημικό ταξίδι. Στην ταινία, τη Σελήνη παρουσιάζεται ως ένα σώμα σαν τη Γη, πιθανόν κατοικίσιμη από νοήμοντα όντα. Το όραμα της ταινίας πραγματοποιήθηκε 56 χρόνια αργότερα με την πτήση του Sputnik 1. To 1959 η σοβιετική διαστημοσυσκευή Luna 3 μας δίνει τις πρώτες φωτογραφίες του δορυφόρου μας. Aκολουθεί ένας μαραθώνιος από τις δύο μεγάλες υπερδυνάμεις της εποχής, ΗΠΑ και ΕΣΣΔ για την πρώτη επανδρομένη αποστολή στη Σελήνη, που τελικά θα πραγματοποιηθεί το 1969 με την αμερικάνικη αποστολή Apollo 11. Για πρώτη φορά ο άνθρωπος πάτησε το πόδι του σε ένα εξωγήινο περιβάλλον. Τα επόμενα χρόνια της δεκαετίας του 1970 θα πραγματοποιηθούν πολυάριθμα ταξίδια που θα μας δώσουν πολλά στοιχεία για τον δορυφόρο μας και θα συλλέξουν πολύτιμο υλικό. Τις επόμενες δεκαετίες το διαστημικό πρόγραμμα για τη Σελήνη θα διακοπεί, καθότι δόθηκε προτεραιότητα σε άλλους στόχους. Το 2007 η Σελήνη ξαναμπαίνει στο επίκεντρο με το πρόγραμμα Artemis της NASA, όμως η πραγματική απογείωση στις γνώσεις μας για τον διαστημικό σύντροφό μας γίνεται με την αποστολή του Lunar Reconaissance Orbiter (LRO) το 2009.

Tα επιστημονικά δεδομένα που ελήφθησαν από το LRO ήταν ιδιαιτερα εντυπωσιακά: για πρώτη φορά εντοπίστηκε νερό παγιδευμένο σε κρατήρα, λάβαμε φωτογραφίες εκπληκτικής λεπτομέρειας, ενώ επίσης ανακαλύφθηκε ή ύπαρξη του ορυκτού ιλμενίτη, που περιέχει οξυγόνο. Ο LRO μας έδωσε στοιχεία για τον βλαβερή ακτινοβολία που μαστίζει το δορυφόρο μας, για το κλίμα και τη θερμοκρασία, ενώ βρήκε τα σημάδια της παλιάς γήινης παρουσίας σ' αυτόν. Οι επόμενες αποστολές από την Κίνα το 2009 ("Chang 3") και από την Ινδία ("Chandrayan" ) έφεραν στο φως νέες σπουδαίες ανακαλύψεις για την εξελικτική ιστορική πορεία του δορυφόρου μας και την παρουσία νερού.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΕΛΗΝΙΑΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

Λόγω της έλλειψης βαρύτητας και κάτω από το βάρος της ηλιακής θερμότητας, η Σελήνη δεν μπόρεσε να συγκρατήσει ατμόσφαιρα ούτε νερό με τη μορφή που το ξέρουμε στη γη. Τα πρώτα δισεκατομμύρια χρόνια από τη δημιουργία της ο φλοιός της δεν ήταν μεταλλικός και δεν είχε πήξει με αποτέλεσμα να είναι ευάλωτος σε δυνάμεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αναδιαμόρφωση του με βίαιο τρόπο.

SeasΗ περίοδος του σφοδρού βομβαρδισμού της Σελήνης από αστεροειδείς, μετεορίτες και κομήτες ξεκίνησε πριν από 4.6 δισεκ. χρόνια. Οι εξωτερικοί αυτοί εισβολείς δημιούργησαν τους κρατήρες και τις λεκάνες, πολλοί εκ των οποίων καλύφθηκαν με λάβα όταν αυτή απελευθερώθηκε από τον μανδύα. Όπου δεν υπάρχει λάβα, υπάρχει ρηγόλιθος, ένα υλικό που προήλθε από τις ασταμάτητες προσκρούσεις του σώματος με αστεροειδείς, μετεωρίτες και κομήτες. Ο ρηγόλιθος κατ' ουσίαν είναι ένα υλικό σαν πούδρα, ένα συνονθύλευμα από σκόνη, θρυμματισμένο υλικό από τις προσκρούσεις και στοιχεία λάβας. Στην αθέατη πλευρά της η Σελήνη έχει πολύ πιο παχύ φλοιό και ελάχιστες θάλασσες από λάβα, η οποία δεν μπόρεσε με την ίδια ευκολία να διεισδύσει προς τα έξω. Στις δυνάμεις που ουσιαστικά χάραξαν το πρόσωπο του δορυφόρου μας όπως το ξέρουμε σήμερα, θα πρέπει να προστεθούν το βραχώδες υπόστρωμα και το υπερκείμενο υλικό, δηλαδή το υλικό από την πρόσκρουση που εκτινάχθηκε και επανατοποθετήθηκε σε άλλα σημεία.

Οι κρατήρες, τα όρη και οι θάλασσες αποτελούν τα πρωτογενή χαρακτηριστικά της Σελήνης. Οι κρατήρες παρουσιάζουν διαφορετική όψη, ανάλογα με τη γωνία πρόσπτωσης, το μέγεθος του εισβολέα και τις συνέπειες που ακολούθησαν το γεγονός, δηλαδή την αντίδραση του βραχώδους υποστρώματος, την εναπόθεση του υπερκείμενου υλικού και τη δράση της λάβας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ποικιλλομορφία των κρατηριακών σχηματισμών: διαφορετικά μεγέθη, πυθμένες, χείλη και πλαγιές. Όσο πιο νέος ο κρατήρας, τόσο πιο πολλά χαρακτηριστικά έχει διατηρήσει και τόσο πιο έντονες οι ακτίνες του. Παλιοί κρατήρες έχουν διαβρωθεί από τη δράση λάβας ή τη πτώση νέων εισβολέων. Οι κρατήρες με μέγεθος > 70 χλμ χαρακτηρίζονται ως περιστοιχισμένες πεδιάδες. Ο μεγαλύτερος κρατήρας είναι ο Κλαύδιος με διάμετρο 225 χλμ.

Τα όρη δημιουργήθηκαν προφανώς από τη συσσώρευση καταπίπτοντος υλικού ή τη παγίωση μάγματος. Κατά μια άλλη εκδοχή από την εναπόθεση υλικού από την αργή «προσγείωση» εξωγήινου εισβολέα που αφομοιώθηκε από τη Σελήνη. Μπορεί να εμφανίζονται μεμονωμένοι ή σαν ολόκληρη οροσειρά. Το ψηλότερο βουνό της Σελήνης υψώνεται στα 5500 μέτρα. Οι θάλασσες είναι αρχέγονες λεκάνες καλυμμένες με λάβα και φέρουν διαφορετικές ονομασίες. Υπάρχουν περίπου 10 μεγάλες θάλασσες στη Σελήνη. Οι θάλασσες είναι λείες σε γενικές γραμμές, φέρουν όμως σημάδια από γεωλογική δράση όπως και μεταγενέστερους κρατήρες.

Rima HyginusΤα δευτερεύοντα γεωλογικά χαρακτηριστικά της Σελήνης είναι οι πτυχώσεις, τα αυλάκια, τα ρήγματα και οι θόλοι. Οι πτυχώσεις δημιουργούνται από την καθίζηση του υποστρώματος του φλοιού κάτω από το βάρος της λάβας με αποτέλεσμα να συστέλεται όλη η λεκάνη που την περικλείει και να δημιουργούνται «ζάρες». Στην ουσία πρόκειται για χαμηλές ράχες, ομόκεντρες με τις θαλάσσιες «όχθες» που ποικίλλουν ως προς το μέγεθός τους και το σχήμα τους. Οι θόλοι δημιουργούνται όταν μάγμα από τα έγκατα της Σελήνης με αργή πίεση και ταχύτητα εξέρχεται από κρατηρίσκους και συσσωρέυεται σε συγκεκριμένο σημείο σαν σωρός. Επίσης όταν δεν φέρει κρατηρίσκο, δημιουργείται από ανάταση των τεκτονικών πλακών. Εμφανίζονται μόνοι ή κατά ομάδες. Τα αυλάκια είναι αποτέλεσμα υπόγειων στοών λάβας που κάποια στιγμή εξεράγησαν και διέλυσαν την οροφή και το υπερκείμενο στρώμα του φλοιού. Στις περιπτώσεις που η λάβα βρήκε διέξοδο σχημάτισε λάκους εξόδου και σπήλαια. Όταν το αυλάκι είναι φαρδύ αρκετά και βρίσκεται μεταξύ δύο υψιπέδων (ξηρών) ονόμαζεται κοιλάδα και σχηματίζεται από την οριζόντια απομάκρυνση τεκτονικών πλακών που είχε ως αποτέλεσμα την καθίζηση του μεταξύ τους τμήματος του φλοιού. Όταν η κοιλάδα εμφανίζεται μεταξύ δύο οροσειρών ονόμαζεται χαράδρα. Τα ρήγματα είναι αποτέλεσμα κάθετων μετατοπίσεων των τεκτονικών πλακών (Σεισμοί), όταν η μία πλάκα εισέλθει κάτω από μία άλλη, με αποτέλεσμα η υπερκείμενη να εξωθεί προς τα έξω. Έτσι στην ουσία δημιουργείται ένας «τοίχος» πάνω στο πρόσωπο της Σελήνης. Αυτή η συμπεριφορά υποδεικνύει σταδιακή συστολή του δορυφόρου μας.

Vallis Alpes

 

 

Ο ξηρός, αλλά πλούσιος κόσμος της Σελήνης είναι η πανδαισία του ερασιτέχνη αστρονόμου. Άπειρα χαρακτηριστικά επιφάνειας, προσφέρουν υλικό δράσης, όχι μόνο για απαθανάτιση, αλλά επίσης και για μελέτη. Ακόμα και παρόμοιοι σχηματισμοί φαίνονται διαφορετικοί υπό συνθήκες διαφορετικής φωτεινότητας και φάσης του δορυφόρου μας, άρα η σεληνιακή θέαση μπορεί να έχει κάθε φορά μοναδικό ενδιάφερον, που σε προκαλεί να την εξερευνήσεις.

 

 

 

 

ΠΗΓΕΣ

• Virtual Atlas of the Moon (FREEWARE)
• Σελήνη, ένας παρατηρισιακός οδηγός Peter Greco, 2004
• ACT – REACT Quick Map (http://target.lroc.asu.edu/q3/)
• Lunar – 100 (http://the-moon.wikispaces.com/Lunar+100)
• Περιοδικό Sky and Telescope (στήλη: Exploring the Moon by Charles Wood)
• Moon Zoo http://www.moonzoo.org/
• Cloudy Nights http://cloudynights.com
• To Σύμπαν και πέρα απ' αυτό ( Terence Dickinson, 2004)
• Astronomy Now (http://astronomynow.com)
Space. Com (http://space.com)
• nasa.gov,
• wikipedia.org
• Παρατηρισιακή αστρονομία-εκδ. πλανητάριο, Ιστορία, Τεχνολογία και Επιστήμη της Αστρονομίας-εκδ. Πλανητάριο, 4

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
Prev Next

Η Σελήνη. Στοιχεία και Γεωλογία

11-01-2015

Η Σελήνη. Στοιχεία και Γεωλογία

Ένα άρθρο για το δορυφόρο της Γης, που περιλαμβάνει ενδιαφέροντα γεωλογικά στοιχεία.

Περισσότερα

Ολική έκλειψη Ήλιου

07-11-2012

Ολική έκλειψη Ήλιου

Τα ξημερώματα της 14ης Νοεμβρίου θα γίνει ολική έκλειψη ηλίου, ορατή από την βορειοανατολική ακτή της Αυστραλίας. Η έκλειψη θα...

Περισσότερα

Ιδιωτικό τηλεσκόπιο που θα ψάχνει αστεροειδείς

18-10-2012

Ιδιωτικό τηλεσκόπιο που θα ψάχνει αστεροειδείς

Μια αποστολή που θα εκτοξεύσει ένα ιδιωτικό διαστημικό τηλεσκόπιο με σκοπό να ανακαλύψει 500.000 κοντινούς στη Γη αστεροειδείς, θα ξεκινήσει...

Περισσότερα

Ανακάλυψη νέου πλανήτη με τέσσερις ήλιους

17-10-2012

Ανακάλυψη νέου πλανήτη με τέσσερις ήλιους

Δύο Αμερικανοί επιστήμονες ανακάλυψαν ένα νέο πλανήτη σε ένα σύστημα με τέσσερις ήλιους, το πρώτο αυτού του είδους σύμφωνα με...

Περισσότερα

Ανακαλύψτε κι εσείς ένα νέο πλανήτη

17-10-2012

Ανακαλύψτε κι εσείς ένα νέο πλανήτη

Το Planet Hunters είναι το τελευταίο project του Zooniverse, που αφορά επιστήμονες απ' όλο τον κόσμο. Οι συμμετέχοντες βοηθούν να...

Περισσότερα

Zooniverse

17-10-2012

Zooniverse

Στο Zooniverse υπάρχουν τα περισσότερα, πιο δημοφιλή και πιο επιτυχημένα projects για επιστήμονες στο ιντερνέτ. Καθένας που ενδιαφέρεται μπορεί να...

Περισσότερα

Πόσο ζουν τα άστρα;

17-11-2010

Πόσο ζουν τα άστρα;

Κάθε άστρο έχει διαφορετική διάρκεια ζωής, αναλογα με την μάζα του. Άστρο σαν τον Ήλιο σει περίπου 10 δισεκατομμύρια χρόνια,...

Περισσότερα

Ο Άρης στο κοντινότερο προς τη Γη σημείο.

12-07-2010

Ο Άρης στο κοντινότερο προς τη Γη σημείο.

Αυτή είναι μια εικόνα του Άρη, ενώ βρίσκονταν στο κοντίτερο στη Γη σημείο, σε απόσταση 88 εκατομμυρίων χιλιομέτρων. Η εικόνα...

Περισσότερα

Πλούτων

01-10-2009

Πλούτων

  Ηλικία Περίπου η ίδια ηλικία με τον ήλιο: 4,5 δισ χρόνια Θέση Το ηλιακό μας σύστημα Μέση απόσταση από τον Ήλιο 5.914.000.000 Χλμ (3.674.000.000 μίλια) Διάμετρος 2.340...

Περισσότερα

Το Hubble βρίσκει εκατοντάδες νεαρούς γαλαξίες

14-09-2008

Το Hubble βρίσκει εκατοντάδες νεαρούς γαλαξίες

Οι αστρονόμοι αναλύοντας 2 από τις λεπτομερέστερες όψεις που κόσμου από το Hubble, ανακάλυψαν ολόκληρο χρυσωρυχείο από γαλαξίες, πάνω από...

Περισσότερα

Σπάνια έκλειψη στον πλατήτη Ουρανό

31-08-2006

Σπάνια έκλειψη στον πλατήτη Ουρανό

Το Hubble αιχμαλωτίζει σπάνια έκλειψη στον Ουρανό. Στην εικόνα αυτή από το Hubble βλέπουμε μια μοναδική στο είδος της ευθυγράμμιση...

Περισσότερα

Τουλίπα σκόνης και αερίων, “ζωγραφίζει” τη γέννηση ενός άστρου

23-08-2006

Τουλίπα σκόνης και αερίων, “ζωγραφίζει” τη  γέννηση ενός άστρου

Η ενεργή περιοχή του σχηματισμού ενός άστρου στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, όπως φωτογραφήθηκε από το Hubble, αποκαλύπτει τουλίπες νεφών...

Περισσότερα

Tο Hubble βλέπει ασθενή αστέρια μέσα σε σφαιρικό αστερισμό

17-08-2006

Tο Hubble βλέπει ασθενή αστέρια μέσα σε σφαιρικό αστερισμό

Το Hubble της NASA αποκάλυψε αυτά που οι αστρονόμοι αποκαλούν σαν τα πιο ασθενή άστρα των σφαιρικών αστερισμών, οι οποίοι...

Περισσότερα

Tο Hubble ταυτοποιεί αστέρι-σύντροφο ενός μακρινού πλανήτη

08-08-2006

Tο Hubble ταυτοποιεί αστέρι-σύντροφο ενός μακρινού πλανήτη

Το Hubble της NASA ταυτοποίησε για πρώτη φορά ένα μητρικό άστρο ενός μακρινού πλανήτη (σύστημα OGLE-2003-BLG-235L/MOA-2003-BLG-53L) που ανακαλύφτηκε το 2003...

Περισσότερα

Tο Hubble αποτυπώνει ένα "Five-Star" Rated Gravitational Len…

23-05-2006

Tο Hubble αποτυπώνει ένα &quot;Five-Star&quot; Rated Gravitational Lens

Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA αποτύπωσε την πρώτη εικόνα από μια ομάδα αστεριών ενός απόμακρου κβάζαρ. Το εφφέ «πολλαπλών...

Περισσότερα

Αστρονόμοι ανακαλύπτουν πλανήτες εκτός του Ηλιακού μας συστήματος

18-05-2006

Αστρονόμοι ανακαλύπτουν πλανήτες εκτός του Ηλιακού μας συστήματος

Μια διεθνής ομάδα επαγγελματιών και ερασιτεχνών αστρονόμων, χρησιμοποιώντας απλό εξοπλισμό σάρωσε τον ουρανό για να βρει πλανήτες εκτός του ηλιακού...

Περισσότερα

Το Hubble αποτυπώνει μια νέα κόκκινη κηλίδα στον Δία

04-05-2006

Το Hubble αποτυπώνει  μια νέα κόκκινη κηλίδα στον Δία

Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA δίνει στους αστρονόμους την πιο λεπτομερή άποψή μιας δεύτερης κόκκινης κηλίδας (red spot) στο...

Περισσότερα

Γη

01-10-2005

Γη

  Ηλικία Περίπου η ίδια ηλικία με τον ήλιο: 4,5 δισ χρόνια Θέση Το ηλιακό μας σύστημα Μέση απόσταση από τον Ήλιο 149.600.000 Χλμ (92.960.000 μίλια) Διάμετρος 12.760...

Περισσότερα

Αφροδίτη

01-10-2005

Αφροδίτη

  Ηλικία Περίπου η ίδια ηλικία με τον ήλιο: 4,5 δισ χρόνια Θέση Το ηλιακό μας σύστημα Μέση απόσταση από τον Ήλιο 108.200.000 Χλμ (67.200.000 μίλια) Διάμετρος 12.100...

Περισσότερα

Δίας

01-10-2005

Δίας

  Ηλικία Περίπου η ίδια ηλικία με τον ήλιο: 4,5 δισ χρόνια Θέση Το ηλιακό μας σύστημα Μέση απόσταση από τον Ήλιο 778.300.000 Χλμ (483.600.000 μίλια) Διάμετρος 143.000...

Περισσότερα

Κρόνος

01-10-2005

Κρόνος

  Ηλικία Περίπου η ίδια ηλικία με τον ήλιο: 4,5 δισ χρόνια Θέση Το ηλιακό μας σύστημα Μέση απόσταση από τον Ήλιο 1.429.000.000 Χλμ (888.200.000 μίλια) Διάμετρος 120.500...

Περισσότερα

Ήλιος

01-10-2005

Ήλιος

  Ηλικία Περίπου η ίδια ηλικία με τον ήλιο: 4,5 δισ χρόνια Θέση Το ηλιακό μας σύστημα βρίσκεται στην άκρη του σπειροειδούς βραχίονα του...

Περισσότερα

Άρης

01-10-2005

Άρης

  Ηλικία Περίπου η ίδια ηλικία με τον ήλιο: 4,5 δισ χρόνια Θέση Το ηλιακό μας σύστημα Μέση απόσταση από τον Ήλιο 227.900.000 Χλμ (141.600.000 μίλια) Διάμετρος 6.794...

Περισσότερα

Ερμής

01-10-2005

Ερμής

  Ηλικία Περίπου η ίδια ηλικία με τον ήλιο: 4,5 δισ χρόνια Θέση Το ηλιακό μας σύστημα Μέση απόσταση από τον Ήλιο 58.340.000 Χλμ (36.250.000 μίλια) Διάμετρος 4.880...

Περισσότερα

Ποσειδώνας

01-10-2005

Ποσειδώνας

  Ηλικία Περίπου η ίδια ηλικία με τον ήλιο: 4,5 δισ χρόνια Θέση Το ηλιακό μας σύστημα Μέση απόσταση από τον Ήλιο 4.504.000.000 Χλμ (2.799.000.000 μίλια) Διάμετρος 49.530...

Περισσότερα

Ουρανός

01-10-2005

Ουρανός

  Ηλικία Περίπου η ίδια ηλικία με τον ήλιο: 4,5 δισ χρόνια Θέση Το ηλιακό μας σύστημα Μέση απόσταση από τον Ήλιο 2.871.000.000 Χλμ (1.784.000.000 μίλια) Διάμετρος 51.120...

Περισσότερα